ಪೀಠಿಕೆ: ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು, ನೀತಿ ಆಯೋಗದ (NITI Aayog) “ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಗರ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಿಕೆ – ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ನಗರಗಳಿಗೊಂದು ಚೌಕಟ್ಟು” ಎಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು $30 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ಸಾಗಲು ಭಾರತದ ನಗರೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಗರಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
• ಸೇವೆಯ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ವಿಭಜಿತ ನಾಯಕತ್ವದ ರಚನೆಗಳು, ಸೀಮಿತ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿರಂತರ ಆಡಳಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವರದಿಯು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ನಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮರುಜೋಡಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ ನಗರ ಸರ್ಕಾರಗಳತ್ತ ಬದಲಾಗಲು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:

• ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿರಂತರತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೇಯರ್-ಇನ್-ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ, ನಿಗದಿತ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಗರದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಗರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ನಗರ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.
• ಸ್ವಂತ-ಮೂಲದ ಆದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ದೃಢವಾದ ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಕಾಲಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುರಸಭೆಯ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಬಹು ಅರೆ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಸಮನ್ವಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು.

ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ:

• ಈ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪುರಸಭೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವರದಿಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾದರಿ ಪುರಸಭೆ ಕಾನೂನನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ತೀರ್ಮಾನ:

• ದೇಶದ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ರೋಮಾಂಚಕ, ಸುಭದ್ರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ವರದಿಯು ಸಮಗ್ರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದ್ಯತೆಯಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ 2 ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

1. ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ULBs) ಸಬಲೀಕರಣವು ಭಾರತದ ಸುಸ್ಥಿರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
2. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನಗರ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ‘ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಮೇಯರ್’ ಮತ್ತು ‘ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆ’ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ.