ಪೀಠಿಕೆ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದ್ದು, 16 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಷೇಧದ ಅವಶ್ಯಕತೆ:

• ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಾನಿ: 10–15 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 10 ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7 ಮಕ್ಕಳು ಮಹಿಳಾ ದ್ವೇಷ (misogyny), ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ವೀಡಿಯೊಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (passive moderation) ಇವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೈಬರ್ ಬೆದರಿಕೆ (Cyberbullying): ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 2 ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಸೈಬರ್ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮಕ್ಕಳ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.
• ಸ್ಕ್ರೀನ್-ಟೈಮ್ ಚಟ: 10–15 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿದಿನ 4–6 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ವರ್ತನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ಬಳಕೆಯನ್ನು 30–40% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕುಸಿತ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರ (15–17 ವರ್ಷ) ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 13% ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಬಳಕೆಯು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು:

• ವಯಸ್ಸು-ದೃಢೀಕರಣದ ವೈಫಲ್ಯಗಳು: 10–15 ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಮುಖಚಹರೆ ಆಧಾರಿತ ವಯಸ್ಸು ಅಂದಾಜು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು 25–35% ರಷ್ಟು ನಿಖರತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೈಜ ಬಳಕೆದಾರರು ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತರು ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
• ಗೌಪ್ಯತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಅಪಾಯಗಳು: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 10 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (ID) ಅಥವಾ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಗುರುತಿನ ಕಳ್ಳತನದ (identity-theft) ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯವಿದೆ.
• ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, VPN ಸೈನ್-ಅಪ್‌ಗಳು 1,800% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳು ಇಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವೇದಿಕೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೀರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅಂತರ: ಮೆಟಾ (Meta) ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರತಿ 112 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $50 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, $49.5 ಮಿಲಿಯನ್ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದು ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣ

• ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್: ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಕ್ಟ್ 2023 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ “ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ” ವಯಸ್ಸಿನ ತಪಾಸಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ದಂಡ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
• ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (EU): ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು 15 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲು ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಕಠಿಣ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ಕರ್ಫ್ಯೂಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಮಲೇಷ್ಯಾ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಕ್ಟ್ 2025 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 2026 ರಿಂದ 16 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಐಡಿ ಆಧಾರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಶೀಲನೆ (MyKad, MyDigitalID) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ:

• ಬಹು-ಹಂತದ ವಯಸ್ಸಿನ ಖಾತ್ರಿ: ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧನ ಮಟ್ಟದ ತಪಾಸಣೆ, ವರ್ತನೆಯ ಆಧಾರಿತ ತೀರ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕ ಐಡಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.
  • ಉದಾಹರಣೆ: ಯುಕೆಯ ಬಹು-ಹಂತದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾದರಿ.
• ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ (Audits): ವಯಸ್ಸು-ದೃಢೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರತೆ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಾರ್ಷಿಕ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ಟಿ ಆಡಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು.
  • ಉದಾಹರಣೆ: EU ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಆಕ್ಟ್.
• ಸಮಗ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಗೇಮಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು AI ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಸಾಧನಗಳಿಗೂ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
  • ಉದಾಹರಣೆ: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಕ್ರಾಸ್-ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆದೇಶ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಭಿಯಾನ: ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು.
  • ಉದಾಹರಣೆ: ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ “ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆ” ಮಾದರಿ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು:

• ಭಾರತವು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯಿದೆ, 2000 (IT Act, 2000), ಐಟಿ ನಿಯಮಗಳು 2021 ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ, 2023 (DPDP Act, 2023) ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ 820+ ಮಿಲಿಯನ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು 500+ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
• NCRB (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋ) ಪ್ರಕಾರ, 2019–2023 ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ 65% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳು 400% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ಕಠಿಣ ನಿಯಂತ್ರಣದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಟ್ಸಾಪ್ (WhatsApp) ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಹರಡುವಿಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುಂಪು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.
• DPDP ಕಾಯಿದೆ 2023 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ: ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ (<18) ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವೇದಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರೊಫೈಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು (target-advertise) ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

IT ನಿಯಮಗಳು 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು:

• ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೂರುಗಳಿಗಾಗಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವಿಷಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಅಧಿಕಾರಿ (Grievance Officer), ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಅನುಸರಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.
• ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು (first originator) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

1. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 16 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಷೇಧ ಜಾಗತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಗತ್ಯತೆ, ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಇದು ನೀಡುವ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ DPDP ಕಾಯಿದೆ 2023 ಮತ್ತು IT ನಿಯಮಗಳು 2021 ಮಕ್ಕಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ? NCRB ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.