ವಿಧಿ 142: ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಕ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮತೋಲನ: ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಧಿ 142 ರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಧಿ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಶೂನ್ಯತೆಯಿರುವಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಈ ವಿಧಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಧಿಕಾರ ವಿಭಜನೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಕಳವಳಗಳಿವೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅನಗತ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗೊಂಡ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. UPSC ಮತ್ತು KPSC ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ತನ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆ: ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ನಾವ್ಲೇಕರ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಿದೆ. ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಗಡೀಪಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಪಕ ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ಪರಿಸರ ವಿಕೋಪ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಈ ವಲಸೆಯು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗಡಿ ಭದ್ರತೆಯ ಸಮಗ್ರ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ನೀತಿಯ ರಚನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.

11 ನೇ ಕ್ವಾಡ್ (QUAD) ಸಭೆ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಭದ್ರತೆಯ ಭವಿಷ್ಯ: ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 11 ನೇ ಕ್ವಾಡ್ (QUAD) ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರ ಸಭೆಯು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ $ 20 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಉಪಕ್ರಮ, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಕೇಬಲ್ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಡಲ ಕಾನೂನಿನ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (UNCLOS) ಬದ್ಧತೆ ತೋರುತ್ತಾ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಭಾರತದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಡಗು ವೀಕ್ಷಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚೀನಾದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯಮ-ಆಧಾರಿತ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ತಯಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ.

BESS ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: ಗುಜರಾತ್‌ನ ಖಾವ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 3.37 GWh ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ (ಚೀನಾದ ಹೊರಗೆ) ಬ್ಯಾಟರಿ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (BESS) ಘಟಕವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದೆ. ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ 2029-30 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 336 GWh ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. BESS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್-ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯ (ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್) ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಧಾರಿತ ಕೋಶಗಳಿಗಾಗಿ PLI ಯೋಜನೆ, 2023 ರ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 4,000 MWh ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆ ನಿಧಿ (VGF) ಒದಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ಅಜಯ್: ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಅಭ್ಯುದಯ: ಕೇಂದ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ (SCs) ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಉನ್ನತೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಎಂ-ಅಜಯ್ (PM-AJAY) ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು 2021-22 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 100% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಧನಸಹಾಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದಿನ 3 ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆದರ್ಶ ಗ್ರಾಮ, ಸಹಾಯಧನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯ ಘಟಕಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ನೈಜ-ಸಮಯದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಆಧಾರಿತ ನಿಧಿ ಹರಿವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ 28 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿವೆ.

ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಜೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳು: 2024 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (NCRB) ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಆಯೋಗದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ (ಶೇಕಡ 80 ರಷ್ಟು ಪೊಲೀಸ್ ಬಜೆಟ್) ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ವಿಧಿ 39A ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಒದಗಿಸಲು ತಲಾ ₹9 ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿರುವುದು ಹಾಗೂ 10 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ 15 ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವುದು ಗಂಭೀರ ನಿಧಿಯ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಶೇಕಡ 130 ನ್ನು ಮೀರಿದ ಕಾರಾಗೃಹ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿನ (SHRC) ಶೇಕಡ 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಧಿ 14 ರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಮರುಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಿ, ದಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಜನಕೇಂದ್ರಿತ ನ್ಯಾಯದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.