ಸುದ್ದಿ - ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದ ಲಿಖಿತ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಬಂಧನವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಹಿಂದೆ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA) ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (PMLA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನದ ಲಿಖಿತ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು.

ಈ ತೀರ್ಪು ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು IPC/ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ (BNS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಬಂಧನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧನಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು:

• ಸಂವಿಧಾನದ 22(1)ನೇ ವಿಧಿಯು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬಂಧನದ ಆಧಾರಗಳನ್ನು “ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ” ತಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕೇವಲ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಓದಿ ಹೇಳುವುದು ಅಥವಾ ಆರೋಪಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಿಲ್ಲ.  ವಿಧಿ 21 (ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 22 (ಬಂಧನದ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು) ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನ: ಬಂಧನದ ಆಧಾರಗಳು ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು, ಜಾಮೀನು ಪಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಬಂಧನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.

NALSAಗೆ 30 ವರ್ಷ – ಕಾನೂನು ನೆರೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆ

ಸುದ್ದಿ - NALSA ದ 30 ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾ, "ಕಾನೂನು ನೆರವು ವಿತರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ" ಕುರಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, CJI (ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ) ಬಿ.ಆರ್. ಗವಾಯಿ ಅವರು, ಕಾನೂನು ನೆರವು ದಾನವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ನೈತಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (NALSA): ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1987 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.  ನವೆಂಬರ್ 9, 1995 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

CJI ಅವರ ಸಂದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ: (ವಿಧಿ 39A) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ನೆರವು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು CJI ಗವಾಯಿ ಅವರು  ಹೇಳಿದರು, ಇದನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಕರೆದರು.
• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿರಂತರತೆ: ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನ-ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು NALSA ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ (SLSAs) ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.
• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆ: ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ಸಂವೇದನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
• ಕಾನೂನು ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಗೌರವ: ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು, ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ (ಅರೆ-ಕಾನೂನು) ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎಂದು ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ನೆರವಿನ ಚೌಕಟ್ಟು:

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ: ವಿಧಿ 39A (ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವ) ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಭರಿಸಲಾಗದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು: ಇದು ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1987 ರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.  ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂರು-ಹಂತದ ರಚನೆ:

• NALSA (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ): ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆ.
• SLSAs (ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು): ಆಯಾ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• DLSAs (ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು): ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು, SC/ST ಗಳು, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಸಂತ್ರಸ್ತರು, ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು (ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಆದಾಯ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರಿಗೆ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹುಸೇನಾರಾ ಖಾತೂನ್ ವಿ. ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ, 1979) ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಕಾನೂನು ನೆರವು ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು (ವಿಧಿ 14) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆಯ (ವಿಧಿ 21) ವಿಶಾಲ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಟೆಲಿ-ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (2017): ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ (CSCs) ಮೂಲಕ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ನ್ಯಾಯ ಬಂಧು: ಪ್ರೊ ಬೊನೊ (ಉಚಿತ) ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳು, 2018,  ವಕೀಲರನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಅಭಿಯಾನಗಳು (2021–2025): ತಳಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.