ಸುದ್ದಿ -  ನ್ಯಾ. ಭೂಷಣ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗವಾಯಿ ಅವರ ನಂತರ, ನ್ಯಾ. ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಅವರು ಭಾರತದ 53ನೇ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ (CJI) ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಹರಿಯಾಣದಿಂದ CJI ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳು: ಇವರು ಆರ್ಟಿಕಲ್ 370 ರ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಪೆಗಾಸಸ್ (Pegasus) ಸ್ಪೈವೇರ್ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಒನ್ ರ್ಯಾಂಕ್-ಒನ್ ಪೆನ್ಷನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ (CJI) ಬಗ್ಗೆ:

CJI ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 124(2) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ CJI ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ನೇಮಕಾತಿ: ನಿರ್ಗಮಿತ CJI ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವರು ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
• ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ: ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು 65 ವರ್ಷ ತುಂಬುವವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಗದಿತ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
• ಪದಚ್ಯುತಿ: ಸಾಬೀತಾದ ದುರ್ನಡತೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ (Impeachment) ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು CJI ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ — ರಾಜ್ಯಪಾಲರಮಸೂದೆಒಪ್ಪಿಗೆ

ಸುದ್ದಿ -   ಮಸೂದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಒಪ್ಪಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಐದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ರಾಜ್ಯ ಮಸೂದೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಸುದೀರ್ಘ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಈ ಉಲ್ಲೇಖವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಆ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಸೂದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಮಸೂದೆಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು (Deemed Assent) ಪಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ವಿಧಿ 142 ಅನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತ್ತು.

• ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ: ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ "ಕಾನೂನಿನ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆ"ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ರಚಿಸಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವಿಶೇಷ ಪೀಠವಿದು.

ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದ ಸಲಹಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು:

ವಿಧಿ 200 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

• ಮೂರು ಆಯ್ಕೆಗಳು: ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು: (a) ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು, (b) ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು (ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ), ಅಥವಾ (c) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬಹುದು.
• ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಳಂಬ: ಸಂವಿಧಾನವು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
• ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲಹೆ: ವಿಧಿ 200 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವಾಗ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ವಿಧಿ 163 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲಹೆಯನ್ನು (Ministerial Advice) ಅನುಸರಿಸಲು ಬದ್ಧರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ಮಿತಿಗಳು:

• ಸೀಮಿತ ಪರಾಮರ್ಶೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವಿಧಿ 200 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಾರದ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸೀಮಿತ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ (Limited Mandamus - ಆದೇಶ) ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆ: ವಿಧಿ 201 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರದ ಅರ್ಹತೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
• ವಿನಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸುದೀರ್ಘ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಧಿ 361 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿನಾಯಿತಿಯು (Personal Immunity) ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾಲಮಿತಿಗಳು:

• ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಡುವು: ವಿಧಿ 200 "ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ" (As soon as possible) ಎಂಬ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗಡುವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಕಾಲಮಿತಿ: ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಧಿ 201 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾದ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಡುವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಒಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪಾತ್ರ:

• ಮಸೂದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದೆಗಳು: ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಾಮರ್ಶೆಯು ಕಾಯ್ದೆಗಳಿಗೆ (ಜಾರಿಗೊಂಡ ಶಾಸನ) ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮಸೂದೆಗಳಿಗೆ (ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನ) ಅಲ್ಲ. ಮಸೂದೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಗುವ ಮೊದಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅದರ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ವಿಧಿ 142: ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಧಿ 142 ಅನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ.
• ಪರಿಗಣನೆಯಿಲ್ಲ: ವಿಳಂಬದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆ" (Deemed Assent) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ; ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಸೂದೆಯು ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ಸಲಹಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ವಿಧಿ 143 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯ: ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಥವಾ (ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ್ದರೆ) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಂತರವೇ ಮಸೂದೆಯು ಕಾನೂನಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳು:

• ವಿಧಿ 200: ರಾಜ್ಯ ಮಸೂದೆಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧಿಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 201: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಮಸೂದೆಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು  ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 361: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 142: ತನ್ನ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 143: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಲಹಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.