ಸುದ್ದಿ - ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ, ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ (Tribunals Reforms Act, 2021) ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
- ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅತಿಕ್ರಮಣ (Legislative Override): ಮದ್ರಾಸ್ ಬಾರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನೇ ಸರ್ಕಾರವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
- ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ (Executive Dominance): ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಮುಂದೆ ಸರ್ಕಾರವೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾವೆದಾರನಾಗಿರುವುದರಿಂದ (Litigant), ಆ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಆಯೋಗದ ನಿರ್ದೇಶನ (NTC Direction): ಸ್ವತಂತ್ರ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 4 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಆಯೋಗವನ್ನು (National Tribunal Commission) ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಪೀಠವು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.
ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ:
- ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಮಿತಿ: ಕಾಯ್ದೆಯು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ 4 ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು.
- ವಯಸ್ಸಿನ ಷರತ್ತು: ನೇಮಕಾತಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
- ಪ್ಯಾನಲ್ ಅವಶ್ಯಕತೆ: ಪ್ರತಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಶೋಧ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯು (SCSC) ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಪ್ಯಾನಲ್ ಅನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು.
- ಸಮಾನತೆ: ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಭತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಬಂಧನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು:
- ಅಲ್ಪಾವಧಿ: 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯು ಮರುನೇಮಕಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು.
- ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ: ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯು ಸಮರ್ಥ ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ದ್ವಂದ್ವ ಹೆಸರುಗಳು: ಪ್ರತಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೋರುವುದು ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸೇವೆಯ ಸಮಾನತೆ: ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು.
ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಬಗ್ಗೆ:
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಅನೇಕ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.
- ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಹಲವಾರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
- ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ರಚನೆ: ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 70 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ 67 ವರ್ಷ.
- ವಯಸ್ಸಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ: ನೇಮಕಾತಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
- ನೇಮಕಾತಿ: ಶೋಧ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ (SCSC) ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
- ಪ್ಯಾನಲ್ ನಿಬಂಧನೆ: ಪ್ರತಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗೆ SCSC ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಪ್ಯಾನಲ್ ಅನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು.
- ಪದಚ್ಯುತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸಾಬೀತಾದ ದುರ್ನಡತೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು.
- ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ: ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಬಳ, ಭತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತ್ತು.
ಶೋಧ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ (SCSC) ಬಗ್ಗೆ:
ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ನೇಮಕಾತಿಗಳಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
- ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (CJI) ಅಥವಾ ಅವರು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರು: ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಇಬ್ಬರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, CJI ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
- ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ: ಸಂಬಂಧಿತ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲದೆ ಸದಸ್ಯ-ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.