ಪೊರೆ ಕೋಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ – ಇಂಧನ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಹೊಸ ಗಡಿ

ಸುದ್ದಿ -  ಪೊರೆ ಕೋಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು (Membrane cell technology) ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು ಸ್ವಚ್ಛ ಉತ್ಪಾದನಾ ಆದೇಶಗಳು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜಲಜನಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ನೀರು-ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಪೊರೆಗಳಲ್ಲಿನ (water-purification membranes) ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಗಳು

  • ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ (Caustic Soda) ವಿಷತ್ವ ನಿಯಮಗಳು: ಪೊರೆ ಕೋಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ ಘಟಕಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ವಿಷತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಮೀನು-ಉಳಿವಿಗಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (fish-survival test) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಇದು ಕ್ಲೋರ್-ಆಲ್ಕಲಿ (chlor-alkali) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
  • AEM ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸರ್ (Electrolyzer) ವಿಸ್ತರಣೆ: ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಂಪನಿ ಎವೋನಿಕ್ (Evonik) AEM (Anion Exchange Membrane) ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2.5 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರಗತಿಯು, ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ (green hydrogen) ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಜನಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸುಧಾರಿತ, ಗ್ರಾಫೀನ್-ಸೇರಿಸಿದ (graphene-infused) ಪಾಲಿಮರ್ ಪೊರೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಜಲಜನಕದ ಲೆವಲೈಸ್ಡ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು (levelized cost) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ದುಬಾರಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ PEM (Proton Exchange Membrane) ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪೊರೆಗಳು: ಜಲ ವಲಯವು ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ (digital twins) "ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪೊರೆಗಳನ್ನು" ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ನವೀನ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ನೈಜ-ಸಮಯದ ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲವಣೀಕರಣ (desalination) ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೀರು ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ದರಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
  • ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೊಟೆಕ್ (Nanotech) ಪ್ರಗತಿಗಳು: ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಗಳ (cell membranes) ಲಿಪಿಡ್ ಅನುಪಾತಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರವಾದ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಂಐಟಿ (MIT) ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ನಿಖರವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಪೊರೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು (membrane permeability) ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕರು ಡಿಎನ್‌ಎ (DNA) ನ್ಯಾನೊರೊಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
  • ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಬಳಕೆ: ಟೊರೆ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ (Toray Industries) ಕ್ಲೀನ್ ಎನರ್ಜಿಗಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿಯಾದ ಇವಿ (EV) ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ 95% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಥಿಯಂ ಅನ್ನು ಆಯ್ದವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಮತ್ತು ಮರುಪಡೆಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನ್ಯಾನೊಫಿಲ್ಟ್ರೇಶನ್ ಪೊರೆಯನ್ನು (nanofiltration membrane) ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.