ಹಿನ್ನೆಲೆ:  ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ

• ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ $8 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ 2-3% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಐದು ಪಟ್ಟು ಅಂದರೆ $40-45 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಮತ್ತು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲನ್ನು ಶೇಕಡ 8 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ PSLV, GSLV ಮತ್ತು LVM3 ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳ ಕಕ್ಷೆಗೆ (LEO) 10 ಟನ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಭೂ-ಸ್ಥಿರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ (GTO) 4.2 ಟನ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ.

ಚಂದ್ರನ ಅನ್ವೇಷಣೆ – ಚಂದ್ರಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

• 2008 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರಯಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾದ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ರ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಚಂದ್ರಯಾನ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ತದನಂತರ, 2019 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಚಂದ್ರಯಾನ-2, ಭಾರತದ ಚಂದ್ರಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
• 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ರಂದು, ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಸಮೀಪ ಮೃದುವಾದ ಇಳಿಯುವಿಕೆ (soft landing) ಸಾಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಂತರ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇಳಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಪಾತ್ರವಾಗಿಸಿತು.

ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್ (ಮಂಗಳಯಾನ)

• 24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು, ಮಂಗಳಯಾನವು ಮಂಗಳನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲೇ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ದೇಶ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾರತ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.
• ಈ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅಮೆರಿಕದ NASA, ರಷ್ಯಾದ Roscosmos ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ (ESA) ನಂತರ ಮಂಗಳನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ISRO ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

ಆದಿತ್ಯ-ಎಲ್ 1: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸೌರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ

• 2023 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಈ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸೂರ್ಯ-ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ 1 ಲಾಗ್ರೇಂಜ್ ಪಾಯಿಂಟ್ (L1 Lagrange Point) ಸುತ್ತಲಿನ ಹ್ಯಾಲೋ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸೌರ ಕರೋನಾ, ಸೌರ ಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹವಾಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಈ ಮಿಷನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಡಾಕಿಂಗ್

• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೋಸ್ಯಾಟ್ (AstroSat), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.
• 2024 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಯಾಟ್ (XPoSat), ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
• ಸ್ಪೇಸ್ ಡಾಕಿಂಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ (SPADEX) ಭಾರತವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಡಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ಡಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಶುಕ್ರ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶುಕ್ರ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು 2028 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸಂಯೋಜನೆ, ವಾತಾವರಣ, ಅಯಾನುಗೋಳ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಿದೆ.

ಗಗನ್‌ಯಾನ್: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

• ಮೂವರು ಭಾರತೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ 400 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿ ತರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಮಿಷನ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಎರಡು ಮಾನವರಹಿತ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಾನವಸಹಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ISRO-NASA ಬೆಂಬಲಿತ ಆಕ್ಸಿಯಮ್-4 (Axiom-4) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಗ್ರೂಪ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಶುಭಾಂಶು ಶುಕ್ಲಾ ಅವರು 2025 ರಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಕನ್ 9 (Falcon 9) ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ (SpaceX Dragon) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣ

• ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ್ ಸ್ಟೇಷನ್ (BAS) ಭಾರತದ ಯೋಜಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 'ಸ್ಪೇಸ್ ವಿಷನ್ 2047' (Space Vision 2047) ರ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ.
• BAS ಭೂಮಿಯ ಕೆಳ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಐದು-ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗುರುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು (RLV)

• ISRO ದ RLV-TD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
• 2016 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ SDSC SHAR ನಿಂದ RLV-TD ಯನ್ನು ISRO ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು. ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉಷ್ಣ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರು-ಪ್ರವೇಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಿದೆ.

ಸ್ವದೇಶಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು

• ISRO ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ (SCL) ಜೊತೆಗೂಡಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ 32-ಬಿಟ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆದ VIKRAM3201 ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ KALPANA32 ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಇದು ವಿದೇಶಿ ಘಟಕಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾವಿಕ್ (NavIC) – ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

• ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಅದರ ಗಡಿಗಳಿಂದ 1,500 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಾನಿಕ, ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸತತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಮೂಹದ ಮೂಲಕ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಖಾಸಗಿ ವಲಯ

• 2020 ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಆಟಗಾರರಿಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯವನ್ನು ತೆರೆದದ್ದು ಮತ್ತು ನಂತರದ 'ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿ 2023' (Indian Space Policy 2023), ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಾಸಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.
• 2024 ರಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ನೀತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸಡಿಲಿಸಿತು. ಆಯ್ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 100% ವರೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಾರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 74% ವರೆಗೆ FDI ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 49% ವರೆಗೆ FDI ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• Pixxel, Dhruva Space, Skyroot Aerospace, Agnikul Cosmos ಮತ್ತು Bellatrix Aerospace ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಸ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯುಗದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.

ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ

• "ನೆರೆಹೊರೆಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ" ನೀತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಭಾರತವು BIMSTEC ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಕ ಕೇಂದ್ರವು (NESAC) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ BIMSTEC ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ: ದಶಕಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಗಗನ್‌ಯಾನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ISRO ಮತ್ತು ROSCOSMOS 2018 ರಲ್ಲಿ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (MoU) ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.
• ಭಾರತದ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ತ್ರಿಷ್ಣಾ (TRISHNA) ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ISRO ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ CNES ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳು

• ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು: ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ 8% ರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕು.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ: ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು, ಚಿಕಣಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳು (miniaturized satellites) ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಗಣನೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
• ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ: ಪರವಾನಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರಫ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರಬಹುದು.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: ಸುಧಾರಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಗಮನಾರ್ಹ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ತೀರ್ಮಾನ:

• ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ವದೇಶಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶವು 'ಸ್ಪೇಸ್ ವಿಷನ್ 2047' ರತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಆಧಾರಿತ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 'ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿ 2023' ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. (250 ಪದಗಳು)
2. ಭಾರತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾದ ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ-ಎಲ್ 1 ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. 'ಸ್ಪೇಸ್ ವಿಷನ್ 2047' ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರವೇನು? (250 ಪದಗಳು)