ಸುದ್ದಿ –   ವಿಪರೀತ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಪತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. 2025 ರ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (IHR) ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ IHR ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುರ್ಬಲತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನಶಾಸ್ತ್ರ: ಹಿಮಾಲಯಗಳು ಯುವ, ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತಗಳಾಗಿದ್ದು, ನಿರಂತರ ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ (ಭೂಕಂಪನ ವಲಯಗಳು IV ಮತ್ತು V), ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಇದು ತೀವ್ರ ಮಳೆ, ಮೇಘಸ್ಫೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮಪಾತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಮಳೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. (ಉತ್ತರಾಖಂಡ 2013, 2025 ರ ಪ್ರವಾಹಗಳು).
• ಮಾನವಜನ್ಯ: ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು, ನದಿ ದಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಬಯಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಇತ್ಯಾದಿ.
• ಭೂ-ಬಳಕೆ ಬದಲಾವಣೆ: ಮಾನವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ, ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಳಿಜಾರು ಅಸ್ಥಿರತೆ (ತೆಹ್ರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಂತಹ) ವೇಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಇತರೆ: ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗವರ್ಧಿತ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ನೆಲದ ಕರಗುವಿಕೆ, ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರದ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರವಾಹಗಳು (GLOFs), ಇತ್ಯಾದಿ.

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

• ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ NDMA, NDRF, ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ, IMD ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗ.
• ಕಠಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನೆ, IAF, ITBP ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ: ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ, OneWeb ಲಿಂಕ್‌ಗಳು, ಡಾಪ್ಲರ್ ರೇಡಾರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ.
• ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಿದ್ಧತೆ: NDMA ಯ ಆಪ್ಡಾ ಮಿತ್ರ (Friends in Disaster) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
• ಅಪಾಯ ಸೂಚಿಕೆ: CWC ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಅಪಾಯ ಸೂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಉತ್ತಮ ಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗ:

• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ (NRSC) ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳ ಹರಿವನ್ನು 24×7 ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
• ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್: ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (GSI) ಮಣ್ಣಿನ ನೆನೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೂಕುಸಿತ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಸ್ಥಳೀಯ ಹೈಡ್ರೋ-ಮೆಟ್ ಡೇಟಾದೊಂದಿಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು (ಗೋರಖ್‌ಪುರ ನಗರ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾದರಿ) ಊಹಿಸಬಹುದು.
• ಇತರೆ: ಆರಂಭಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಾಗಿ ಸಚೇತ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ದಂಡೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಸ್ಥಿರೀಕರಣ, ಇತ್ಯಾದಿ.