ಸುದ್ದಿ –  ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾರ 150 ನೇ ಜಯಂತಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಗೌರವ ಭಗವಾನ್ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜಯಂತಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಜನಜಾತಿಯ ಗೌರವ ದಿವಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 15 ಅನ್ನು ಜನಜಾತಿಯ ಗೌರವ ದಿವಸ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರವು 2021 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.

ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಬಗ್ಗೆ:

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ:

• 1875 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಖುಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಲಿಹಾತು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಜನ್ಮನಾಮ ದೌಡ್ ಮುಂಡಾ.
• ಇಂದಿನ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಛೋಟಾನಾಗಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.

ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು:

• ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆ: ‘ಬಿರ್ಸೈತ್’ (Birsait) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ಪಂಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಿರ್ಸಾ ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ನಂಬಿಕೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ: ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಂಡಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
• ನೈತಿಕ ಶಿಸ್ತು: ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶುಚಿತ್ವ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ, ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.

ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ:

• “ಉಲ್ಗುಲಾನ್ (ಮಹಾ ಸಂಚಲನ)” ಚಳುವಳಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಂಡಾ ದಂಗೆಗೆ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು.
• ಅವರನ್ನು ಭಗವಾನ್ (ದೇವರು) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು “ಧರ್ತಿ ಆಬಾ (ಭೂಮಿಯ ತಂದೆ)” ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ:

• ಜೂನ್ 9, 1900 ರಂದು ರಾಂಚಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.
• ಅವರ ಚಳುವಳಿಯು ‘ಬೇಗಾರ್ ಪದ್ಧತಿ’ಯನ್ನು (begaar system – ಬಲವಂತದ ದುಡಿಮೆ) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಹಿಡುವಳಿ ಕಾಯಿದೆ (1903) ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ‘ಖುಂಟ್‌ಕಟ್ಟಿ ಪದ್ಧತಿ’ಯನ್ನು (khuntkhatti system – ಸಮುದಾಯ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವ) ಗುರುತಿಸಿತು.
• ಛೋಟಾನಾಗಪುರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಾಯಿದೆ (1908) (Chotanagpur Tenancy Act) ನಂತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟೇತರ ಜನರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.

ಮುಂಡಾ ದಂಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮುಂಡಾ ರಾಜ್ (Munda Raj) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 1895 ರಿಂದ ‘ದಿಕುಗಳು’ (ಹೊರಗಿನವರು) ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಛೋಟಾನಾಗಪುರ, ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾಗೆ ಸೇರಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು.

ದಂಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

• ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಚಯ: ‘ಮುಂಡಾರಿ ಖುಂಟ್‌ಕಟ್ಟಿ’ (ಸಮುದಾಯ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವ) ದಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
• ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು ‘ಬೇತ್ ಬೇಗಾರಿ’ (ಬಲವಂತದ ದುಡಿಮೆ) (Beth begari) ಮತ್ತು ಜೀತ ಪದ್ಧತಿಗೆ (bonded labour) ಕಾರಣವಾಯಿತು.
• ‘ದಿಕುಗಳು’ (ಹೊರಗಿನವರು ಉದಾ: ಸಾಲದಾತರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಮಿಷನರಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ನಡೆಸಿದ ಶೋಷಣೆ.
• ಮಿಷನರಿಗಳು ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು.