ಸುದ್ದಿ –  ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಾತ್ಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ (Satpura Tiger Reserve) ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ದೆನ್ವಾ ನದಿಯನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯೊಂದು ಈಜಿಕೊಂಡು ದಾಟುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಗಸ್ತು ತಂಡವು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಸಾತ್ಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ

ಸಾತ್ಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನರ್ಮದಾಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶುಷ್ಕ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಅರಣ್ಯವಾಗಿದೆ (dry deciduous forest). ಇದು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಚ್ಮಢಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು (Pachmarhi Biosphere Reserve) ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

• ಜೀವಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವ (Biogeography): ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಉತ್ತರದ ತುದಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು) ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣ: ಇದು ಮಹಾದೇವ ಬೆಟ್ಟಗಳ (Mahadeo Hills) ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗಳು, ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು, ಕೊตรುಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿವೆ.
• ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದೆನ್ವಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಾಲಿನಿ, ಸೋನ್‌ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಾಗದ್ವಾರಿ ನದಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೇಗ, ಸಾಲ್, ಬಿದಿರು, ಟೆಂಡು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಗಟ್ಟಿಮರದ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯ: ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು (sloth bears), ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು (Indian gaurs), ಸೀಳುನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಜಿಂಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲು (Indian giant squirrel) ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ದೃಢೀಕೃತ ತಾಣ ಇದಾಗಿದೆ.

ದೆನ್ವಾ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ

ಸಾತ್ಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ “ಜೀವನಾಡಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೆನ್ವಾ, ತವಾ ನದಿಯ (Tawa River) ಉಪನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

• ಹರಿವಿನ ಹಾದಿ: ಇದು ಮಹಾದೇವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ದಕ್ಷಿಣದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾತ್ಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
• ಸಂಗಮ: ರಾಣಿಪುರ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ದೆನ್ವಾ ನದಿಯು ತವಾ ನದಿಯನ್ನು (ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ) ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣ: ಈ ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ತವಾ ಜಲಾಶಯವನ್ನು (Tawa Reservoir) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಐದನೇ ರಾಮ್ಸರ್ ತಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.