ಸುದ್ದಿ –  ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 30% ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 20% ಚುನಾಯಿತ ಮತ್ತು 10% ಸಹ-ಆಯ್ಕೆಯ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಸಹ-ಆಯ್ಕೆ: ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸದಸ್ಯರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ, ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ವಕೀಲರ ಕಾಯ್ದೆ 1961 (Advocates Act 1961) ಭಾರತೀಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (BCI) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳ (SBCs) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಕೀಲರನ್ನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Roll) ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸವಲತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, BCI ವೃತ್ತಿಪರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನ

• ಪ್ರಸ್ತುತ, 20 ಸದಸ್ಯ ಬಲದ BCI ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೂ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಒಟ್ಟು 441 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 9 ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ.
• ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದುವರೆಗೆ ಕೇವಲ 11 ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 13.4% ರಷ್ಟು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ‘ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಜ್ಯುಡಿಷಿಯರಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ (2023)’ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ 36.3% ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅಡೆತಡೆಗಳು

• ಪ್ರವೇಶ ಹಂತದ ಅಡೆತಡೆಗಳು: ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸವಾಲುಗಳು (Retention Challenges): ಕಠಿಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಶಿಶುವಿಹಾರ (Creche) ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸ್ನೇಹಿ ಕೊಠಡಿಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಯಮಗಳು: ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ಮಹಿಳೆಯರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.