ಸುದ್ದಿ –  ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಮಾವೇಶವು (CITES) ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಮರ್ಕಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ CoP20 ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ 50ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ CITES ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (CoP) ಆಗಿದೆ. CoP ಯು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನುಬಂಧಗಳನ್ನು (Appendices) ನವೀಕರಿಸಲು ಇದು ಪ್ರತಿ 2 ರಿಂದ 3 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:

• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಉನ್ನತೀಕರಣ: ಶಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಗುವಾನಾಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 77 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು CITES ಅನುಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್‌ಗಳು, ರಣಹದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು (songbirds) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪಕ್ಷಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಭೆಯು ವ್ಯಾಪಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
• ಏಷ್ಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳು (Asian Big Cats): ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಸಿಂಹಗಳಂತಹ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.
• ಅಕ್ರಮ ವ್ಯಾಪಾರ: ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಕ್ರಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದರು. ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಪರಾಧ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ಧಾರ: 2026–2028 ರ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪಕ್ಷಗಳು ಆಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ 6.98% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು.

CITES ಬಗ್ಗೆ:

• CITES ಒಂದು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು ಅವುಗಳ ಉಳಿವಿಗೇ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗದಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು 1963 ರ IUCN ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು, 1973 ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1975 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಈ ಸಮಾವೇಶವು 185 ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು (ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 40,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; CITES ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪಕ್ಷಗಳು ದೇಶೀಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.
• ಬೆದರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮೂರು ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ (Appendices) ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನುಬಂಧಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ:

• ಅನುಬಂಧ I (Appendix I): ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅನುಬಂಧ II (Appendix II): ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಬಹುದಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಪರವಾನಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅನುಬಂಧ III (Appendix III): ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೋರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಅಥವಾ ಮೂಲದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು (certificates of origin) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.