ಸುದ್ದಿ – ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 9% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15% ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಲಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

• ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯ (ಜಾನುವಾರುಗಳಲ್ಲಿನ ಕರುಳಿನ ಹುಳಿಯುವಿಕೆ, ಗೊಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆ) ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವಲಯ (ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಹಾಗೂ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸೋರಿಕೆ) ಸೇರಿವೆ.
• ಸಂಕೀರ್ಣ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಇಂಧನ ವಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾದ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಉಪಗ್ರಹ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಮೀಥೇನ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ-ಪ್ರಮಾಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ, ISRO ಉಪಗ್ರಹ ಅಧ್ಯಯನವು ಪಿರಾನಾ (ಗುಜರಾತ್) ಮತ್ತು ದಿಯೋನಾರ್ ಮತ್ತು ಕಂಜೂರ್ಮಾರ್ಗ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಘಾಜಿಪುರ (ದೆಹಲಿ) ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವ ತಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.
• ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು (SBM-Urban & Gramin): ಮೀಥೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹಸಿ, ಒಣ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು.
• ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ-ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು Bio-CNG (GOBARdhan) ಉತ್ತೇಜನ: ಮೀಥೇನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು Bio-CNG ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್‌ಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ (ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು, 2016): ತೆರೆದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುರಿಯುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಲೀಚೇಟ್ (ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಸೋರುವ ದ್ರವ) ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಆಧಾರಿತ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳ (NDCs) ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು: ಭಾರತದ NDCs ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು.

ಮೀಥೇನ್ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮೀಥೇನ್ 20 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಿಂತ 84 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ನಂತರ ಮಾನವಜನ್ಯ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
• ವಾತಾವರಣದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು 1.5°C ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಕಡಿತ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
• ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಹವಾಮಾನ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ (SLCP) ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 12 ವರ್ಷಗಳ ವಾತಾವರಣದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭೂಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್ (Ground-level Ozone) ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವಗಾಮಿ (Precursor) ಆಗಿದೆ.