ಸುದ್ದಿ – ಈ ಯೋಜನೆಯು ಇಸ್ರೋ (ISRO) ದ ಆರನೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು AST ಸ್ಪೇಸ್‌ಮೊಬೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಬ್ಲೂಬರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್-2 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಉಪಗ್ರಹವು ಸುಧಾರಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಪೇಲೋಡ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

• ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿವರ: LVM3-M6 ಯೋಜನೆಯು LVM3 ನ ಆರನೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ AST ಸ್ಪೇಸ್‌ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಬ್ಲೂಬರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್-2 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಕೈಗೊಂಡ ಮೂರನೇ ಮೀಸಲಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ: ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಯಾದ AST ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• NSIL ಬಗ್ಗೆ: 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ NSIL, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಸ್ರೋದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಬ್ಲೂಬರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್-2 ಕುರಿತು:

• ಜಾಗತಿಕ LEO ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಭಾಗ: ಇದು ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ನೇರ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (Direct-to-mobile) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; 4G ಮತ್ತು 5G ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ಕರೆಗಳು, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು, ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
  • LEO (Low Earth Orbit): ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 160-1000 km ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಉಪಗ್ರಹ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣ (ISS) ಇರುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: 223 ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ‘ಫೇಸ್ಡ್ ಅರೇ’ (Phased array) ಆಂಟೆನಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು LEO ಕಕ್ಷೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
• ಇದು LVM3 ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಪೇಲೋಡ್ (6,100 kg) ಆಗಿದೆ.

ಇಸ್ರೋದ LVM3 ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ಕುರಿತು:

• ಮೂರು ಹಂತಗಳು: ಇದು ಎರಡು ಘನ ಸ್ಟ್ರಾಪ್-ಆನ್ ಮೋಟಾರ್‌ಗಳು (S200), ಒಂದು ದ್ರವ ಕೋರ್ ಹಂತ (L110), ಮತ್ತು ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಮೇಲಿನ ಹಂತವನ್ನು (C25) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ಇದು 640 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಲಿಫ್ಟ್-ಆಫ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭೂಸ್ಥಿರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ (GTO) 4,200 kg ಪೇಲೋಡ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • GTO (Geosynchronous Transfer Orbit): ಇದು ಸುಮಾರು 37,000 km ಎತ್ತರವಿರುವ ದೀರ್ಘವೃತ್ತದ ಕಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಭೂಸ್ಥಿರ (Geosynchronous/Geostationary) ಕಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳು: ಚಂದ್ರಯಾನ-2, ಚಂದ್ರಯಾನ-3, ಮತ್ತು 72 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದ ಎರಡು ಒನ್‌ವೆಬ್ (OneWeb) ಯೋಜನೆಗಳು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• ವಾಹನ ಮತ್ತು ಮಿಷನ್: LVM3-M6 (ಇಸ್ರೋದ 6ನೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ).
• ಉಪಗ್ರಹ: ಬ್ಲೂಬರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್-2 (ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ).
• ಒಪ್ಪಂದ: NSIL ಮತ್ತು AST ಸ್ಪೇಸ್‌ಮೊಬೈಲ್ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ.
• ಕಕ್ಷೆ: Low Earth Orbit (LEO) – 160 ರಿಂದ 1000 km ಎತ್ತರ.
• ವಿಶೇಷತೆ: 6,100 kg ತೂಕದ ಈ ಉಪಗ್ರಹವು LVM3 ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಪೇಲೋಡ್ ಆಗಿದೆ.

• ಎಂಜಿನ್: CE-20 ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್.
• ಉಡಾವಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ: ನ್ಯೂಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NSIL).