ಸುದ್ದಿ – ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು 2025 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು 917 ಕ್ಕೆ (2021-23) ಸುಧಾರಿಸಿದೆ; ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು (1085), ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ (899) ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸಾಕ್ಷರತೆಯಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಅಂತರವು 14.4% ರಷ್ಟಿದೆ; ಮಹಿಳಾ GER ಪುರುಷರ GER ಅನ್ನು ಮೀರಿದೆ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ LFPR 45.9% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಈ ವರದಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಾದ್ಯಂತ ಲಿಂಗ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆ:

• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ: 2017-19 ರಲ್ಲಿ 904 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಇದು 2021-23 ರಲ್ಲಿ 917 ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು (1085) ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ (899) ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಭಾರತದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಘಾತೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಯು-ಆಕಾರವನ್ನು (U-shape) ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು 1971–81 ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆರೋಗ್ಯ:

• ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ: 2004-06 ರಲ್ಲಿ 254 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣವು 2021-23 ರಲ್ಲಿ 88 ಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರ: ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ TFR 2019 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವೆ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ (ನಗರ-1.5 ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ-2.1).

ಶಿಕ್ಷಣ:

• ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ: ಭಾರತದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 14.4 ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಲಿಂಗ ಅಂತರವಿದೆ (ಪುರುಷ- 84.7% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ- 70.3%).
• ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅನುಪಾತ: ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ GER ಪುರುಷರ GER ಅನ್ನು ಮೀರಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ:

• ಕಾರ್ಮಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತ (15 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು): 2025 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಪುರುಷರಿಗೆ 76.6% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 38.8% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣ (LFPR): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 37.5% ರಿಂದ 45.9% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ:

• ಮತದಾನದ ಪ್ರಮಾಣ: 2019 ಮತ್ತು 2024 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರ ಪ್ರಮಾಣವು ಪುರುಷರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೀರಿದೆ.
• ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ: 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಸದರ (MPs) 13.65% ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 9.86% ರಷ್ಟು ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.