ಸುದ್ದಿ – ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ (GCP) 2025 ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2025 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನ CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಕೇವಲ 1.4% ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಲಿದೆ. ಇದು 2024 ರ 4% ಬೆಳವಣಿಗೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮಂದಗತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಮಾನ್ಸೂನ್: ಇದು ಶೈತ್ಯೀಕರಣ (cooling) ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೊರೆ (peak power load) ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಉದಾ: 2025 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್-ವಲಯದ CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕುಸಿತವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ (CREA ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ).
• ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ: ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸದೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು (incremental demand) ಪೂರೈಸಿತು. ಉದಾ: ಭಾರತವು 2024–25 ರಲ್ಲಿ >20 GW RE (ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.
• ಬೇಡಿಕೆ-ಬದಿಯ ದಕ್ಷತೆ (Demand-Side Efficiency): ದಕ್ಷತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು; ಉದಾ: UJALA-ನೇತೃತ್ವದ LED ಅಳವಡಿಕೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ~48 TWh ರಷ್ಟು ಬೆಳಕಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ನೀತಿಯ ಉತ್ತೇಜನ (Policy Push): ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಸೌರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕಡಿಮೆ-ಇಂಗಾಲದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು; ಉದಾ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು PM-KUSUM ಯೋಜನೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು: ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸಿತು; ಉದಾ: ದಾಖಲೆಯ ಇಂಧನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕೇವಲ 1.1% ರಷ್ಟು ಏರಿತು (GCP).

CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮಂದಗತಿಯ ಮಹತ್ವ:

• ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಕೇತ: ನಿಧಾನವಾದ CO₂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ 500 GW RE ಗುರಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆ (Carbon Intensity): ದಶಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 6.4% (2005–14) ರಿಂದ → 3.6% (2015–24) ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ, ಇದು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆ (1.4%) US (1.9%) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆದಾರ (responsible emitter) ಎಂಬ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ನೀತಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ: ಇದು ಭಾರತದ NDC ಗುರಿಗಳನ್ನು (2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 45% ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿತ) ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು PAT, UJALA, ಮತ್ತು FAME-II ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ (Climate Diplomacy): ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ವಾಯುಗುಣ ಹಣಕಾಸು (climate finance) ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಇಕ್ವಿಟಿ (energy equity) ಗಾಗಿನ ಕರೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.