ಸುದ್ದಿ – ‘ಜಾಗತಿಕ ಪೋಲಿಯೊ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಉಪಕ್ರಮದ’ (GPEI) ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಯೊ ವೈರಸ್ ಮಾದರಿ-2 ರ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.

GPEI ಮಾನದಂಡಗಳು: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ದೇಶವೊಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು:

• 36 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ‘ವೈಲ್ಡ್ ಪೋಲಿಯೊ ವೈರಸ್’ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.
• ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (≥90% ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
• ಕಠಿಣವಾದ ಕಣ್ಗಾವಲು/ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಪೋಲಿಯೊ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ:

• ರೋಗದ ಸ್ವರೂಪ: ಪೋಲಿಯೊಮೈಲಿಟಿಸ್ (ಪೋಲಿಯೊ) ಎಂಬುದು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾದ ಎಂಟ್ರೊವೈರಲ್ (enteroviral) ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲ- ಮೌಖಿಕ ಮಾರ್ಗದ (faecal–oral route) ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 200 ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಗಳು: ಇದರಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಯೊ ವೈರಸ್ 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಎಂಬ ಮೂರು ಸೆರೋಟೈಪ್‌ಗಳಿವೆ. ‘ವೈಲ್ಡ್ ಪೋಲಿಯೊ ವೈರಸ್ ಮಾದರಿ-2’ ಅನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ, ಲಸಿಕೆ-ಜನ್ಯ ತಳಿಗಳು (vaccine-derived strains) ಇನ್ನೂ ರೋಗವನ್ನು ಹರಡಬಲ್ಲವು.
• ಲಸಿಕೆಗಳು: ಓರಲ್ ಪೋಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ (OPV) ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡ ಪೋಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ (IPV).
• ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: WHO ಕಣ್ಗಾವಲು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ‘ವೈಲ್ಡ್ ಪೋಲಿಯೊ ವೈರಸ್’ ಕೇವಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ (endemic) ಉಳಿದಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ:

• ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ‘ಪಲ್ಸ್ ಪೋಲಿಯೊ’ ಅಭಿಯಾನಗಳ ನಂತರ, 2014 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪೋಲಿಯೊ-ಮುಕ್ತ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಚರಂಡಿ ನೀರಿನ ಕಣ್ಗಾವಲು (sewage surveillance) ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿಯಮಿತ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೈವೇಲೆಂಟ್ OPV (bOPV) ಜೊತೆಗೆ IPV ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು:

• ಆಮಾಶಯ-ಆಂತರ್ಯಾಂಗ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆ (Enterovirus Disease): ಇವು ಎಂಟ್ರೊವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ (ಒಂದು ಬಗೆಯ RNA ವೈರಸ್‌ಗಳು) ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳು. ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲ – ಮೌಖಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇವು ಸೌಮ್ಯ ಜ್ವರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನಂತಹ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
• OPV (ಓರಲ್ ಪೋಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ): ಇದು ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡುವ, ಜೀವಂತ-ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ (live-weakened) ವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ. ಇದು ಬಲವಾದ ಮ್ಯೂಕೋಸಲ್ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ‘ಲಸಿಕೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಪೋಲಿಯೊಮೈಲಿಟಿಸ್’ (VAPP) ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• IPV (ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡ ಪೋಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ): ಇದು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಮೂಲಕ ನೀಡುವ, ಸತ್ತ ವೈರಸ್ (dead virus) ಲಸಿಕೆ. ಇದು ಬಲವಾದ ದೈಹಿಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು VAPP ಅಪಾಯವನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನೀಡಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.