ಸುದ್ದಿ –   ವಂಚಕರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಹಣ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುವ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್’ (Digital Arrest) ಹಗರಣದ ತನಿಖೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಿಬಿಐಗೆ (CBI) ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದ್ದು, ತನಿಖೆಗೆ ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಈ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು I4C ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಮನ್ವಯ ವೇದಿಕೆ’ ಮತ್ತು ‘Report and Check Suspect’ ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು:

• ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ಹಗರಣಗಳ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ CBI ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದೆ.
• ಪಂಜಾಬ್, ತಮಿಳುನಾಡು, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ದೆಹಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 6 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ CBI ಗೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಂಚನೆಯ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ AI ಮತ್ತು ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್  ಸಾಧನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲು Reserve Bank of India (RBI) ಅನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರವನ್ನು ಕೋರಿದೆ.
• ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೂ (IT Service Providers) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ಎಂದರೇನು?

• ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್ (Digital Arrest) ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಗರಣವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಂಚಕರು ಫೋನ್ ಕರೆಗಳು ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಕರೆಗಳ ಮೂಲಕ CBI, ಪೊಲೀಸ್, ED ಮುಂತಾದ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಹಣ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• 2024 ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್’ ವಂಚನೆಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ 120 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಭಾರತೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ (I4C): ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ (CFMC): ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಹಣಕಾಸು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು, ಪೇಮೆಂಟ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು I4C ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಮನ್ವಯ ವೇದಿಕೆ (Samanvaya Platform): ಇದು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (Joint Management Information System).
• ‘ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ’: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು https://cybercrime.gov.in ನಲ್ಲಿ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಇದು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ I4C ಯ ರೆಪೊಸಿಟರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.