ಸುದ್ದಿ –   ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಪ್ರವೇಶ (last-mile access) ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ  ಉಪ-ಸಮಿತಿಯು ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

NSFI 2025-30 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳನ್ನು (ಪಂಚ-ಜ್ಯೋತಿ) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು 47 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಂಚ-ಜ್ಯೋತಿ (ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳು):

1. ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಮಾನ, ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
2. ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ಲಿಂಗ-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
3. ಜೀವನೋಪಾಯ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು.
4. ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು  ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
5. ಗ್ರಾಹಕರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ (FI) ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ:

• ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ.
• RBI ನ FI-Index (ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ) 2021 ರಿಂದ 24.3% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ, 2025 ರಲ್ಲಿ 67 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.
• FI-Index ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಹೂಡಿಕೆ, ವಿಮೆ, ಪಿಂಚಣಿ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ (NSFI 2019-2024): ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆ (PMJDY) (2014): 56 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
• JAM ಟ್ರಿನಿಟಿ (ಜನ್ ಧನ್-ಆಧಾರ್-ಮೊಬೈಲ್): ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸರಕುಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.