ಸುದ್ದಿ –   ನೇಪಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಂಡಳಿಯು ಭಾರತದ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ವೆಸ್ಟ್ ಸೆಟಿ (West Seti) ಮತ್ತು ಅರುಣ್ III ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು:

1. ಅರುಣ್ III ಯೋಜನೆ (Arun III Project):
   • ಇದು ಅರುಣ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ 900 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
   • ಅಭಿವೃದ್ಧಿದಾರರು: ಇದನ್ನು ಸಟ್ಲಜ್ ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಗಮ್ (SJVN) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
   • ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ: ಇದು ₹7,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, 2025 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
   • ವಿದ್ಯುತ್ ಹಂಚಿಕೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
   • ಮಾದರಿ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 25 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ‘BOOT’ ಮಾದರಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
2. ಲೋವರ್ ಅರುಣ್ ಯೋಜನೆ (Lower Arun Project):
   • ಇದು ಅರುಣ್ III ಯೋಜನೆಯ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ (downstream) 669 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
   • ಇದನ್ನು ಕೂಡ SJVN ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
3. ವೆಸ್ಟ್ ಸೆಟಿ ಯೋಜನೆ (West Seti):
   • ಇದು ದೂರದ ಪಶ್ಚಿಮ ನೇಪಾಳದ ಸೆಟಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ 750 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
   • ಅಭಿವೃದ್ಧಿದಾರರು: ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಡ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (NHPC) ಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
   • ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು 2031–2032 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
4. ಸೆಟಿ ನದಿ ಯೋಜನೆ (Seti River Project):
   • ಇದು ಕೂಡ ಸೆಟಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, 450 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
   • ಇದನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಸೆಟಿ ಯೋಜನೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಗಿ NHPC ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

BOOT ಮಾದರಿ ಎಂದರೇನು?
BOOT (Build, Own, Operate, Transfer): ಇದೊಂದು ಯೋಜನಾ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿದಾರರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ (Build), ಅದರ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿ (Own), ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ (Operate). ನಂತರ, ನಿಗದಿತ ಗುತ್ತಿಗೆ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಆತಿಥೇಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾರೆ (Transfer).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಅರುಣ್ III & ಲೋವರ್ ಅರುಣ್: ಅರುಣ್ ನದಿ ಮೇಲೆ, SJVN ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
• ವೆಸ್ಟ್ ಸೆಟಿ & ಸೆಟಿ ನದಿ ಯೋಜನೆ: ಸೆಟಿ ನದಿ ಮೇಲೆ, NHPC ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
• BOOT ಮಾದರಿ: ನಿರ್ಮಾಣ, ಒಡೆತನ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಾಂತರ.