ಸುದ್ದಿ –   ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಹೈಲಿ ಗುಬ್ಬಿ (Hayli Gubbi) ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು, ಸುಮಾರು 10,000 ದಿಂದ 12,000 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ (Dormant) ನಂತರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸ್ಫೋಟವು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ 15 ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮೋಡಗಳನ್ನು (plumes) ಚಿಮ್ಮಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ (Red Sea) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಹೈಲಿ ಗುಬ್ಬಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ:

• ಸ್ವರೂಪ: ಹೈಲಿ ಗುಬ್ಬಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ‘ಶೀಲ್ಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’   ಆಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರಾದ ಶಂಕುವನ್ನು (Cone) ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸ್ಥಳ: ಇದು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಅಫಾರ್ (Afar) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಎರ್ಟಾ ಅಲೆ (Erta Ale) ಶ್ರೇಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾಗಿದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವ (ಅಫಾರ್ ಪ್ರದೇಶ): ಅಫಾರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಜಂಕ್ಷನ್’ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನುಬಿಯನ್, ಸೋಮಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯನ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಫಲಕಗಳು ಪರಸ್ಪರ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಿವೆ (Diverging). ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಣಿವೆಯನ್ನು (East African Rift Valley) ರೂಪಿಸಿದೆ.
• ಸ್ಫೋಟದ ಪ್ರಕಾರ: ಇದು ಸ್ಫೋಟಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಬೂದಿ, ಅನಿಲ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪುಡಿಯಾದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ‘ಲಾವಾ ಹರಿವು’ (Lava flow) ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ದೇಶದ ಕುರಿತು:

• ಪರಿಚಯ: ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಫೆಡರಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ‘ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ’ದಲ್ಲಿರುವ (Horn of Africa) ಒಂದು ಭೂಆವೃತ (Landlocked) ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ವಿಶೇಷಣ: ಇಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು “ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ” (Roof of Africa) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು:

• ಉತ್ತರ: ಎರಿಟ್ರಿಯಾ
• ಈಶಾನ್ಯ: ಜಿಬೌಟಿ
• ಪೂರ್ವ: ಸೊಮಾಲಿಯಾ
• ದಕ್ಷಿಣ: ಕೀನ್ಯಾ
• ಪಶ್ಚಿಮ: ದಕ್ಷಿಣ ಸುಡಾನ್ ಮತ್ತು ಸುಡಾನ್.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮೌಂಟ್ ರಾಸ್ ಡಾಶೆನ್ (Mount Ras Dejen – ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ), ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಟಾನಾ (Lake Tana).
• ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಲೇಕ್ ಟಾನಾವು ಬ್ಲೂ ನೈಲ್ (Blue Nile) ನದಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು GERD (ಅಣೆಕಟ್ಟು) ಸಂಬಂಧಿತ ನೀರಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಹೆಸರು: ಹೈಲಿ ಗುಬ್ಬಿ (ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ).
• ವಿಶೇಷತೆ: ಇದೊಂದು ಶೀಲ್ಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ; 10,000 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿದೆ (ಲಾವಾ ಹರಿವು ಇಲ್ಲ).
• ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ: ಅಫಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಜಂಕ್ಷನ್’ (ಅರೇಬಿಯನ್, ನುಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸೋಮಾಲಿಯನ್ ಫಲಕಗಳ ವಿಭಜನೆ).
• ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ: ‘ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ’ದ ಭೂಆವೃತ ರಾಷ್ಟ್ರ.