ಸುದ್ದಿ – ಭಾರತದ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ (Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Energy for Transforming India – SHANTI) ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯು 1962ರ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು 2010ರ ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (CLNDA) ಬದಲಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

• ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ: ಭಾರತೀಯ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪರಮಾಣು ವಲಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ:

• ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಂದ 3,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗಿನ ಹಂತ ಹಂತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು CLNDA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ 1,500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸ್ಥಿರ ಮಿತಿಯನ್ನು (10 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ) ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಭರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ‘ಪರಮಾಣು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಧಿ’ (Nuclear Liability Fund) ಎಂಬ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.
• ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿರ್ವಾಹಕರೇ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ‘ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ’ (No-fault liability) ತತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ವಿಮೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
• ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಹಕ್ಕು: ದೋಷಪೂರಿತ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವರಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈ ಮಸೂದೆಯು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ 2010ರ CLNDA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
• ಪರಿಹಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಪರಮಾಣು ಘಟನೆಗಳಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಗೂ ಪರಿಹಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (AERB): ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಈಗ ‘ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ’ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಪರಿಹಾರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ AERB ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಂತರದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ (Appellate Tribunal for Electricity) ಮುಂದೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

1. ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆ: ಇದು 1962ರ ಮತ್ತು 2010ರ ಹಳೆಯ ಪರಮಾಣು ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹೊಸ ಚೌಕಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಖಾಸಗೀಕರಣ: ಪರಮಾಣು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
3. ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮಿತಿ: ಸ್ಥಿರ ಮಿತಿಯ ಬದಲು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 100 ರಿಂದ 3,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
4. AERB ಸಬಲೀಕರಣ: ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಂಡಳಿಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
5. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಭಾರತದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೂ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.