ಸುದ್ದಿ – ಜಾಗತಿಕ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ದೂರಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಇದು ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ತತ್ವವಾದ ‘ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ’ (Most-Favoured Nation – MFN) ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಈ ನಿಯಮವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ವಾದಿಸಿದೆ. MFN ನಿಯಮದಡಿ, ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳು ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಮಟ್ಟದ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (WTO) ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು:

• ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿಳಂಬ: ಆಧುನಿಕ ‘ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ’ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಬನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೆಕಾನಿಸಂ – CBAM) ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ WTO ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಸಮತೋಲನ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ರಹಿತ ನೀತಿಗಳು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೀನಾ). ಈ ಅಸಮತೋಲನವು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
• ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಮಂಡಳಿಯು (Appellate Body) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಘಟನೆ: ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮರಗಳ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ-ಚೀನಾ ಸಂಘರ್ಷ) ಹೆಚ್ಚಳವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇವು WTO ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
• ಸರ್ವಾನುಮತದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರ ಏಕಗ್ರೀವ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ‘ದೋಹಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸುತ್ತಿನ’ ಮಾತುಕತೆಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳು ಆಯ್ದ ದೇಶಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳತ್ತ (Plurilateral Agreements) ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
• ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ತನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ತುರ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

1. MFN ತತ್ವ: ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸುಂಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಈಗ ಅಮೆರಿಕ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ.
2. ಮೇಲ್ಮನವಿ ಮಂಡಳಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಅಮೆರಿಕದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ WTO ನ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಂಗವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
3. CBAM: ಇದು ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದು, WTO ಇದರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
4. ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ: ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
5. ದೋಹಾ ಸುತ್ತು: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಮಾತುಕತೆ.