ಸುದ್ದಿ – ಇತ್ತೀಚಿನ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು, ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ‘ಧರಾಲಿ’ (Dharali) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹವು (Flash flood) ಮೇಘಸ್ಫೋಟ ಅಥವಾ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ (GLOF) ಸಂಭವಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹಿಮನದಿಯ ‘ನಿವೇಶನ್ ವಲಯ’ದಲ್ಲಿ (Nivation zone) ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ದಿಢೀರ್ ಕುಸಿತದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಭಾಷೆಗಳು

• ನಿವೇಶನ್ (Nivation): ಇದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ‘ಘನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕರಗುವಿಕೆಯ’ (freeze-thaw) ಚಕ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ, ಹಿಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೆಲವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸವೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
• ಐಸ್ ಪ್ಯಾಚ್ (Ice Patch): ಇದು ಮೇಲ್ಮೈ ಹಿಮ ಮತ್ತು ತಳದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಿಜವಾದ ಹಿಮನದಿಯಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ವಿರೂಪ ಅಥವಾ ಸಕ್ರಿಯ ಹರಿವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣಗಳು

• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ: ಹಿಮನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ತೆಳುವಾಗುವುದು, ಮಳೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತಾಪಮಾನವು, ಒಳಗಿನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾಲೋಚಿತ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ: ರಕ್ಷಣಾ ಪದರವಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯು ತಾಪಮಾನದ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಕರಗುವಿಕೆ, ಛಿದ್ರವಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದಿಢೀರ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು

• ಸರಣಿ ಅಪಾಯಗಳು (Cascading Hazards): ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ, ಕರಗಿದ ನೀರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು-ಮಣ್ಣುಗಳ ಹಠಾತ್ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ, ಆದರೆ ಅತಿ ವೇಗದ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ವರ್ಧನೆ (Topographic Amplification): ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಹಿಮಾಲಯದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕುಸಿದರೂ ಅದು ಬೃಹತ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, ಭಾರಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ–ಆರ್ಥಿಕ ವಿನಾಶ: ಈ ಅಪಾಯಗಳು ನದಿಪಾತ್ರಗಳ ಅಗಲೀಕರಣ, ವಸಾಹತುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ.

ಮುನ್ಸೂಚನೆ: ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ಇಂತಹ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯು, ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯದ ಮುಂಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ (Early-warning signal) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.