ಸುದ್ದಿ – ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ (2021-22 ರಿಂದ 2025-26) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (CBHRD) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. CBHRD ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ಛಾವಣಿ ಯೋಜನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ (Umbrella Program).

• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ (CSIR) ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ STEMM ವೃತ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. STEMM ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಗಣಿತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು (Science, Technology & Engineering, Medical, and Mathematical Sciences) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಘಟಕಗಳು: ಇದು ನಾಲ್ಕು ಉಪ-ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ – ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು, ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಎಮೆರಿಟಸ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿ ಅನುದಾನಗಳು.
• ಮಹತ್ವ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ 9 (SDG 9) (ಉದ್ಯಮ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ) ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

CSIR ಬಗ್ಗೆ:

• CSIR ಅನ್ನು 1942 ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ರಚನೆ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಇದರ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ (ex officio President) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು: ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಮಾನಾಂತರ ಗಣಕಯಂತ್ರ (1986) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ (2009), ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (Traditional Knowledge Digital Library – TKDL) ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
• TKDL: ಇದು ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೈವಿಕ ಕಳ್ಳತನವನ್ನು (Biopiracy) ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಲೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿದೆ.