ಸುದ್ದಿ – ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ತನ್ನ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದು 2019 ರಿಂದ 2025 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು  ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಒಳನೋಟಗಳು:

• ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ: ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು 3,248 ಕೋಟಿ (2019) ರಿಂದ 20,849 ಕೋಟಿಗೆ (2024) ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಮೌಲ್ಯವು ₹1,775 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹2,830 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
• UPI ಪ್ರಾಬಲ್ಯ: UPI ವಹಿವಾಟುಗಳು ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 16-ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದಿದ್ದು, 2019 ರಲ್ಲಿ 1,079 ಕೋಟಿ (₹18.4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಇದ್ದದ್ದು 2024 ರಲ್ಲಿ 17,221 ಕೋಟಿಗೆ (₹246.8 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ತಲುಪಿದೆ.
• ಕಾರ್ಡ್-ಆಧಾರಿತ ಪಾವತಿಗಳು: ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 2019 ರಲ್ಲಿ 495 ಕೋಟಿ (₹6.83 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಯಿಂದ 2024 ರಲ್ಲಿ 173 ಕೋಟಿಗೆ (₹5.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಕುಸಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 2024 ರಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡು 447 ಕೋಟಿಗೆ (₹20.4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ತಲುಪಿದೆ.
• ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ RTGS ಮುನ್ನಡೆ: ಮೌಲ್ಯವು ₹1,388.7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ (2019) ₹1,938.2 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ (2024) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ:

• NEFT ಪ್ರಮಾಣವು 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿ 926.8 ಕೋಟಿಗೆ (₹432.8 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ತಲುಪಿದೆ, ಮತ್ತು IMPS ಪ್ರಮಾಣವು 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡು 593.8 ಕೋಟಿಗೆ (₹70.7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ತಲುಪಿದೆ.
• BBPS ವಹಿವಾಟುಗಳು 12.6 ಕೋಟಿಯಿಂದ 217.5 ಕೋಟಿಗೆ ಬೆಳೆದಿವೆ (ಮೌಲ್ಯ 41x ಹೆಚ್ಚಳ), ಮತ್ತು NACH ವಹಿವಾಟುಗಳು 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡು 677.1 ಕೋಟಿಗೆ (₹42.2 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ತಲುಪಿವೆ.
• ಟೋಲ್ ಪ್ಲಾಜಾಗಳು 505 (2019) ರಿಂದ 1,782 (2025) ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿವೆ; ವಿತರಿಸಲಾದ ಫಾಸ್ಟ್‌ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು 11.11 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು:

• RTGS (ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಗ್ರಾಸ್ ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್): ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಅಂತರ-ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಧಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದು ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಒಟ್ಟು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು RBI ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• NEFT (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫಂಡ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್): ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ (one-to-one) ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಗಾವಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು RBI ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• IMPS ಸೇವೆ: ನೈಜ-ಸಮಯದ, 24×7 ಅಂತರ-ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನಿಧಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• BBPS (ಭಾರತ್ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ): ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ (recurring payments) ಸಂಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ (interoperable) ಬಿಲ್-ಪಾವತಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು NPCI ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• NACH (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಟೋಮೇಟೆಡ್ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ಹೌಸ್): ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು, ಪಿಂಚಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಜಮಾ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಬೃಹತ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Bulk payment system). ಇದನ್ನು NPCI ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.