ಸುದ್ದಿ – ಭಾರತವು ‘ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್’ (ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ (IBCA) ಸೇರಲು ಕರೆ ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 2026 ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಆಯೋಜಿಸಲಿರುವ ‘ಜಾಗತಿಕ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆ’ಯಲ್ಲಿ (Global Big Cats Summit) ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ.

IBCA ಬಗ್ಗೆ:

• ಆರಂಭ: ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಹಿಮಚಿರತೆ (Snow Leopard), ಚೀತಾ, ಚಿರತೆ (Leopard), ಪೂಮಾ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ವಾರ್‌ಗಳೆಂಬ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
• ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸ್ವರೂಪ: IBCA ಒಂದು ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿರುವ 95 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿರದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರರು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ.
• ಸದಸ್ಯರು: ಪ್ರಸ್ತುತ 18 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು 3 ವೀಕ್ಷಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ.
• ಆಡಳಿತ: **’IBCA ಅಸೆಂಬ್ಲಿ’**ಯು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್:

• ಒಟ್ಟು ಏಳು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪೈಕಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ, ಹಿಮಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಚೀತಾ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
• ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಏಕಾಂಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಸಿಂಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ‘ಪ್ರೈಡ್ಸ್’ (Prides) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ:

• ಇವು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುವ ‘ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು’ (Apex predators) ಆಗಿವೆ.
• ಇವು ‘ಕೀಸ್ಟೋನ್ ಪ್ರಭೇದ’ಗಳಾಗಿದ್ದು (Keystone species), ಅತಿಯಾದ ಮೇಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ, ಸಸ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಬೀಜ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಆರೋಗ್ಯಕರ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ‘ಇಂಗಾಲದ ತೊಟ್ಟಿ’ಗಳಾಗಿವೆ (Carbon sinks) ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಇವು ‘ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಭೇದ’ಗಳಾಗಿದ್ದು (Flagship species), ಇವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಅದೇ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೆದರಿಕೆಗಳು:

• ಅರಣ್ಯನಾಶ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭೂಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿವೆ.