ಸುದ್ದಿ – ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ‘ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಲಭತೆ’ಯನ್ನು (Ease of doing business) ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

• ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸರಳೀಕೃತ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ (IP) ಸ್ಥಿತಿಗತಿ:

• ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ: ‘ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್’ (IILB) ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 4,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿವೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ (NICDC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 306 ‘ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ’ (Plug-and-play) ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 20 ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:

• ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಇವು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಇವು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ (ಅಂಕ್‌ಟಾಡ್ – UNCTAD ಪ್ರಕಾರ, ‘ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಯೋಜನೆ’ಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಗ್ರ 5 ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ), ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೇತನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಇವು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಲಿಂಗ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ಕೈಗೊಂಡ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು: 2025-26 ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರೂ. 2,500 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IILB): ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನಾ ಇಲಾಖೆಯು (DPIIT) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ‘ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (GIS) ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಲ್ಲದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (IPRS): ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
  • IPRS 3.0: ಇದನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಕೌಶಲ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಂತಹ ವರ್ಧಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಲಭತೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (BRAP) 2014, ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಮತ್ತು ಅನುಸರಣಾ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ:

• ಸಂಖ್ಯೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 4,500+ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿವೆ (IILB ಪ್ರಕಾರ).
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ (NICDC).
• ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮ: IPRS 3.0 (ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಮತ್ತು IILB (ಭೂ ಮಾಹಿತಿ ವೇದಿಕೆ).
• ಹೂಡಿಕೆ: ‘ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಯೋಜನೆ’ಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಅಗ್ರ 5 ಜಾಗತಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಬಜೆಟ್: ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿಗೆ ರೂ. 2,500 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ (2025-26).