ಸುದ್ದಿ – 2025-26 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 6.05 GW ದಾಖಲೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 46% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

• ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 56 GW ಅನ್ನು ದಾಟಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಗುಜರಾತ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.
• ಪವನ-ಸೌರ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಯೋಜನೆಗಳು (wind-solar hybrid projects) ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

• ಭಾರತವು ಬೃಹತ್ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಿಂದ 120 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ 695.5 GW ಮತ್ತು 150 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ 1,164 GW ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• 2030 ರ ಗುರಿಗಳು: ಭಾರತದ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೇತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯು 140 GW ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
• ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 4 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 3 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯದ ಸವಾಲುಗಳು

• ಪವನದ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆ: ಪವನ ಶಕ್ತಿಯು ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
• ಗ್ರಿಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಸರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
• ಭೂಸ್ವಾಧೀನ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಪವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
• ಸುಂಕದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್‌ನಿಂದ (competitive bidding) ಕಡಿಮೆ ಸುಂಕಗಳು ಲಾಭದಾಯಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಪವನ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪವನ-ಸೌರ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನೀತಿ (2018): ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದೇ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪವನ ಮತ್ತು ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಸರಣ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು: ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಜೂನ್ 2028 ರವರೆಗೆ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Inter-State Transmission System) ಶುಲ್ಕ ಮನ್ನಾವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ನೀತಿ (2015): ಅನುಮತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಜಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲಾಚೆಯ (offshore) ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಂತರ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆ (VGF Scheme): ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಖರೀದಿ ಬಾಧ್ಯತೆ (RPO): ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೇಕಡಾವಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.